Kutu Oyunu Taklidi FSEK'e Takıldı: Mahkeme Ürünlerin İmhasına Hükmetti

T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/240 Esas
KARAR NO : 2024/238

DAVA : FSEK'ten Doğan Haklara Tecavüzün Tespiti, Men'i ve Ref'i
DAVA TARİHİ : 12/09/2022
KARAR TARİHİ : 26/11/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 02/12/2024

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkillerinden ....... Oyuncak 09/09/2005 tarihinde kurulan, kısaca her türlü oyuncak alımı, satımı, pazarlaması, ithali, ihracı ve dahili ticaretini yaptığını, sektörün öncü ve saygın firmalarından biri olduğunu, diğer müvekkili ...... 'in ise, Kanada'da mukim bir şirket olup, zihin çalıştırıcı eğlence sunan ve akıl yürütme becerileri, uzamsal mantık ve benzeri oyuncak ve oyunlar üreten, dağıtan, satış ve pazarlanmasını yapan yirmi yıllık köklü geçmişe sahip ve sektöründe bilinir, tanınır ve çok saygın bir şirket olduğunu, işbu davaya konu olan müvekkillerinin "......" oyunu olduğunu, bu oyunun zeka oyunları içerisinde olan strateji oyunlarından olduğunu, müvekkili ..... Oyuncak'ın söz konusu oyunlar üzerinde lisans hakkı sahibi olan diğer müvekkili yurt dışında mukim ...... ile arasındaki ayrı ayrı ticari ilişkiler kapsamında Türkiye'deki distribütörü olduğunu, bu oyunların, davalılar tarafından "......" ismi-markası ile ticari amaçla üretildiğini ve satıldığını, davalıların eser niteliğindeki bu ürünü müvekkillerinin izni olmaksızın üretmesinin ve satışa sunmasının FSEK'de doğan hakları ihlal ettiğini, bu nedenle davalıların müvekkillerinin eserden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'ini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ; Davalı ...... Müzik Kitap Mağazacılık Pazarlama A.Ş vekili cevap dilekçesi ile, müvekkilinin birçok yazılı ve görsel basın kuruluşunu da bünyesinde barındıran ...... Medya Grubu'na bağlı olarak faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, müvekkili şirket ile diğer davalı ...... Basım Yayın Tic. A.Ş arasında yapılan sözleşme uyarınca müvekkili şirketin tüm mağaza ve sanal mağazalarında satışa sunulmak üzere ürün satın alınması konusunda "Tedarik Sözleşmesi" imzalandığını, müvekkilinin tamamen ticari usul ve esaslara uygun bir şekilde satışını gerçekleştirdiğini, davacı tarafın davaya konu ettiği oyunun bugün dünyada pek çok benzerinin bulunduğunu, davacının iddialarının FSEK kapsamında korunmasının mümkün olmadığını, haksız rekabet koşullarının oluşmadığını, davacının oyun kutusu ve içeriğine ilişkin tasarım ve patent belgesinin bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP ; Davalı ..... Basım Yayın ve Ticaret A.Ş ve .... Geliştirme Teknolojileri Eğitim Öğretim Danışmanlık Hiz. San. Ve Tic. A.Ş vekili cevap dilekçesi ile, davacı tarafın FSEK kapsamında korunabilecek bir hakkı olmadığını, dava konusu oyunların bilgisayar oyunu değil, board game olarak tabir edilen masa üstü oyunu olup, FSEK'te sayılan hiçbir eser kategorisinde yer almadığını, müvekkilinin herhangi bir marka tecavüzü eylemi olmadığını, haksız rekabet iddiasının izaha ve ispata muhtaç olduğunu, davacı tarafça kanıtlamadığını, bu nedenlerle davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP ; Davalı ...... Kırtasiye A.Ş vekili cevap dilekçesi ile , ...... isimli oyunun FSEK kapsamında bir eser olmadığını, oyunun evveliyatının Vikinglere dayanmakta olup anonim bir oyun olduğunu, davaya konu oyunların FSEK kapsamındaki korumalardan faydalanamayacağının açık olduğunu, SMK ve FSEK kapsamında bir hakkı bulunmayan davacının haksız rekabet iddialarının da gerçeği yansıtmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, davalıların davacıların FSEK'ten doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ve ref'i taleplidir.
Mahkememizin 13/09/2022 tarihli tensip kararı ile dosya biri fikri mülkiyet uzmanı, biri marka uzmanı ve biri de bilişim uzmanından oluşacak üç kişilik heyete tevdi edilerek davacının dayandığı oyun ve görsellerin FSEK kapsamında eser olup olmadıkları, eser iseler davacıların hak sahibi olup olmadıkları, davalıların bu hakları ihlal eden eylemlerinin olup olmadığı, davalıların haksız rekabetinin olup olmadığı, davalıların, davacı marka haklarına tecavüzün olup olmadığı yönünden rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 24/10/2022 tarihli raporda sonuç olarak; davacının ...... no ile tescilli ...... markasının Türk Patent nezdinde tescilli hak sahibi olduğu, davalıların, davaya konu ...... ibaresinin markasal olarak kullanıldığı zeka ve strateji oyununda kullanılan bu ibare ile davacının m tescilli markasından kaynaklanan haklara tecavüz teşkil etmediği ,....... ve ........ isimli oyunların FSEK hükümleri gereği eser vasfında olduğunu, ........ isimli oyunun FSEK hükümleri gereği eser vasfında olduğunu, davalıların iş yeri adreslerinde, tespite konu kutu oyununun (........) depolama, sergileme ve satışının yapıldığını, keşif gerçekleştirildiği esnada davalı ........ Kırtasiye A.Ş.’ne ait ..... Mahallesi 62. Sk. Kapı No:1 D:80 Bağcılar/Güneşli/İSTANBUL adresindeki iş yerinde satışa hazır sergileme rafında “...... ” markalı oyundan 4 adet büyük, 5 adet küçük boy toplam 9 adet tespit edildiğini, keşif gerçekleştirildiği esnada davalı ..... Basım Yayın ve Tic. A.Ş.’ne ait ..... Mahallesi ...... Caddesi No:54 Bağcılar/Güneşli/İSTANBUL adresindeki iş yerinde satışa hazır sergileme rafında “........” markalı oyundan bulunmadığının tespit edildiğini, keşif gerçekleştirildiği esnada davalı ..... Gel. Tekn. Eğt. Öğr. Dan. Hizm. San. ve Tic. A.Ş.’ne ait ..... Mahallesi ..... Caddesi No:2 K1/1 Bağcılar/Güneşli/İSTANBUL adresindeki iş yerinde rafta “........” markalı oyundan 1 adet açılmamış kutu tespit edildiğini, davacı tarafa ait ........ isimli kutu oyunu ile davalı tarafın iş yerinde bulunan ........ isimli kutu oyunu karşılaştırması yukarıda yapılmış, benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulduğunu, her iki taraftaki oyununun oynanabilmesi için oyununun parçaları dizili ve montajlı olduğunu, her iki taraftaki oyun tablaları ve kaidesi benzer oran, biçim, oyun yuvası adedi, malzeme ve yerleşimde olduğunu, oyunlarda kullanılan birim öğeler (Bilyeler / Pullar) farklı biçim ve renkte görünse de her iki oyunun da genel kullanım dizilimi ve hareketleri benzer görünüm oluşturduğunu, davalı tarafa ait ........ oyununu kutu arkasındaki oyun klavuz içeriğindeki bilgiler, kurallar ve alternatif oyun şekilleri ile Davacı tarafa ait ........ oyununun klavuz kitapçığı içeriğindeki bilgiler, kurallar ve alternatif oyun şekilleri karşılaştırıldığında benzer tanımlar ve kurallar kullanılmış olduğunun görüldüğünü, davacıya ait ........ isimli oyun, kurgu, strateji, oyun kuralları , kullanın malzemeler karşılaştırıldığında davalılardan tarafından bulundurulan , tanıtılan ve satışa arz edilen ........ isimli oyun ile ayniyet derecesinde benzer olduğunu , tespit talep edene ait sözkonusu oyunların aynı veya farklı isimle çoğaltılması ve satışa arzı için aralarında yazılı olarak yapılmış bir sözleşmenin mevcut olmadığını, karşı tarafın bu haliyle ........ isimli oyunlarına ilişkin FSEK’ten kaynaklanan çoğaltma mali haklarının ihlal edilmiş olduğunu, sözkonusu oyunlara ilişkin gerçek eser sahibinin isimlerinin oyunlar üzerinde kullanılmadığı gibi izinsiz olarak umuma arz edilmesi suretiyle eser sahibinin FSEK ten kaynaklanan manevi haklarının da ihlal edilmiş olduğunu, karşı tarafın TTK hükümleri uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğini bildirmiştir.
İtiraz nedeniyle mahkememizin 18/05/2023 tarihli ön inceleme duruşması ara kararı ile dosya yeni bir bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 14/11/2023 tarihli raporda sonuç olarak; davaya konu davacıya ait ........ ve davalılara ait olduğu belirtilen ........ isimli oyunlarının ambalaj tasarımlarının farklı olduğunu, davaya konu davacıya ait ........ ve davalılara ait olduğu belirtilen ........ isimli oyunlarının oynanış şekillerinin, kurallarının ve oyunu oluşturan tasarım unsurlarının ayniyet derecesinde benzer olduğunu, ........ isimli kutu oyununun FSEK anlamında eser korumasından yararlanabilmesi için FSEK 1/B anlamında hususiyet taşıma ve FSEK’de sayılan eser türlerinden biri kapsamına girebilme şartını taşıması gerektiğini, ........ isimli kutu oyunun eser korumasından yararlanma gerekliliklerini taşıdığını, FSEK 1/B anlamında hususiyet taşıyan bir çalışma olduğu ve eser türlerinden FSEK md.2 bağlamında “herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler” kapsamında değerlendirilebileceğini, kutu oyununun bir bütün olarak değerlendirildiğinde FSEK 4 bağlamında “…resimler, maketler, tasarımlar ve benzeri eserler” kapsamında korumaya mazhar olduğunu, mahkemece, kutu oyununun heyetimiz tasarım uzamının yaklaşımı doğrultusunda eser olma niteliği kabul edilecek olursa, davalının benzer oyununun, FSEK kapsamında mali hakların ihlali sonucunu doğurmuş olacağını, dosya kapsamında ...... OY- (KUNINKAANVAYLA 37, FI 20320 TURKU/FİNLANDİYA) şirketinin “...... OYUNCAK VE YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ”ne verdiği bir yetki belgesi örneğinin görüldüğünü, bu belgede ...... OYUNCAK’a münhasır distribütörlük yetkisinin verildiği ve fikri mülkiyet hakları ihlalleriyle ilgili olarak yasal prosedürü yerine getirmek konusunda yetkili kılındığının görüldüğünü, ayrıca ...... şirketinin, kutu oyununun yaratıcısı olan kişiyle yapmış olduğu lisans anlaşması örneğine yer verildiğini, bu lisans anlaşması kapsamında hak sahibi olan ..... şirketinin diğer davacı .....’a yetki belgesi vermiş olduğunun görüldüğünü, FSEK kapsamında hak ihlalinin varlığında, FSEK 69. maddesi uyarınca tecavüzün önlenmesi ve FSEK 66. maddesi uyarınca tecavüzün ortadan kaldırılmasına yönelik taleplerin kusur unsuruna bağlı olmayan taleplerden olduğundan bahisle taklit eseri üretenlere ve pazarlayan kişilere karşı da yöneltilebileceğini, ........ isimli kutu oyununun haksız rekabet hükümleri bakımından bir değerlendirmesi yapılacak olduğunda, kutu oyununun somut olayda teknik bilirkişice tespit edilen ayniyet derecede benzerinin kullanılmasının TTK md. 55 (1) Aşağıda sayılan hâller haksız rekabet hâllerinin başlıcalarıdır:.. c) Başkalarının iş ürünlerinden yetkisi yararlanma” kapsamında değerlendirilebileceği,örnek kabilinden yer vermek gerekirse (İstanbul BAM, 44. HD., E. 2020/821 K. 2022/350 T. 3.3.2022 sayılı kararından);“Haksız rekabetin varlığı için taraflar arasında rekabet ilişkisinin mevcudiyeti, failin yarar sağlamış olması, failin kusurlu olması ve haksız rekabete uğrayanın zarar görmüş olması gibi hususlar aranmamaktadır. Bununla birlikte failin kusurlu olması ve haksız rekabete uğrayanın zarar görmüş olması sadece haksız rekabet nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında rol oynamaktadır.” içeriğini havi kararda da örneklendiği üzere, haksız rekabetin tespiti ve önlenmesine yönelik talepler bakımından kusur unsurunun aranmayacağından bahisle bu taleplerin taklit ürünü üretenlere ve pazarlayanlara da yöneltilebileceği, Yönünde görüş ve kanaatlerine varılmış olup; heyetimizce işbu raporu, meselenin asli ve nihai hukuki takdiri ile tavsifi 6100 sayılı HMK’nınmd. 266/c.2 hükmü ve 6754 sayılı Kanun’un md. 3/3 hükmü gereği tamamen mahkemeye ait olduğunu bildirmiştir.
Davalılar vekillerinin itirazları üzerine dosya ek rapor alınmak üzere en son rapor düzenleyen bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu ek raporda sonuç olarak; kök raporda varılan sonuç ve kanaatlerinde bir değişikliğin olmadığını bildirmiştir.
Davalılar vekillerince bilirkişi rapor ve ek raporlarına itiraz edildiğinden dosya yeni bir bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 27/08/2024 tarihli raporda sonuç olarak; davacı tarafa ait ........ isimli oyun ile davalı tarafa ait ........ isimli oyun arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığını, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, davaya konu ........ ZEKA VE STRATEJİ OYUNU’nun belli kurallar ve stratejiler gerçekleştirilerek belli kurgu ile sonuca amaçlayan bu özellikleri nedeniyle hususiyet taşıyan, belirtilen bu amaçlar şekiller, görseller ile somuta indirgenmiş, kitapçık ve kontrol kutusu şeklinde cisimlenmiş olduğundan vaki kitapçık ve kontrol taşının birlikte bir takım olarak FSEK 2/1 çerçevesinde dil ve yazı ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğunu, FSEK 11’deki karine çerçevesinde; davacı ......’in davaya konu oyunun mali hak sahibi, Bal Oyuncak şirketinin ise münhasır dağıtımcısı olduğu ve dosyadaki mübrez belgelere göre dava açma yetkilerinin bulunduğunu, bununla birlikte teknik incelemede internet sitesinde de ........ oyununun vikingler tarafından oynanan ve tarihi çok eskilere dayalı bir oyun olduğu belirtildiğini, davalı taraf ta bu yönde savunmada bulunduğunu, bu çerçevede davaya konu oyunun anonim bir oyun mu olduğu yoksa davacı tarafça FSEK 6 çerçevesinde bir işleme eser mi olduğu hususu sektörel bilgi gerektirdiğinden ve heyetimizde strateji oyunları konusunda uzman bilirkişi yer almadığından tespit olunamadığını, tasarım yönünden benzerliği tespit edilen davacı ........ ve ....... oyunlarının oyun oynama şekil ve kurgusu yönünden değerlendirildiğinde davalı tarafa ait ........ oyununu kutu arkasındaki oyun kılavuz içeriğindeki bilgiler, kurallar ve alternatif oyun şekilleri ile Davacı tarafa ait ........ oyununun kılavuz kitapçığı içeriğindeki bilgiler, kurallar ve alternatif oyun şekilleri karşılaştırıldığında benzer tanımlar ve kurallar kullanılmış olması dikkate alındığında, ........ oyununun anonim oyun olmayıp davacı tarafın hak sahibi olduğunun tespit edilmesi ihtimalinde vaki kullanımın FSEK 22 ve 23 maddeleri anlamında mali hak ihlali yaratabileceği, vaki kullanımın aynı zamanda TTK 55/1-a-4 bendinin ihlali sayılabileceğini bildirmiştir.
Dosya kapsamı deliller, taraf iddia ve savunmaları ile birbirini doğrulayan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu ........ ZEKA VE STRATEJİ OYUNU’nun belli kurallar ve stratejiler gerçekleştirilerek belli kurgu ile sonuca amaçlayan bu özellikleri nedeniyle hususiyet taşıyan, belirtilen bu amaçlar şekiller, görseller ile somuta indirgenmiş, kitapçık ve kontrol kutusu şeklinde cisimlenmiş olduğundan vaki kitapçık ve kontrol taşının birlikte bir takım olarak FSEK 2/1 çerçevesinde dil ve yazı ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğu, FSEK 11’deki karine çerçevesinde; davacı .....’in davaya konu oyunun mali hak sahibi, ..... Oyuncak şirketinin ise münhasır dağıtımcısı olduğu ve dosyadaki mübrez belgelere göre dava açma yetkilerinin bulunduğu, davacı tarafa ait ........ isimli oyun ile davalı tarafça üretilip piyasaya ticari anlamda arz edilen ........ isimli oyun arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, tasarım yönünden benzerliği tespit edilen davacı ........ ve davalı ...... oyunlarının oyun oynama şekil ve kurgusu yönünden değerlendirildiğinde davalı tarafa ait ........ oyununu kutu arkasındaki oyun kılavuz içeriğindeki bilgiler, kurallar ve alternatif oyun şekilleri ile davacı tarafa ait ........ oyununun kılavuz kitapçığı içeriğindeki bilgiler, kurallar ve alternatif oyun şekilleri karşılaştırıldığında benzer tanımlar ve kurallar kullanılmış olması dikkate alındığında, ........ oyununun anonim oyun olduğu hususunun davalı tarafça ispatlanamadığı, davalıların vaki kullanımın FSEK 22 ve 23 maddeleri anlamında mali hak ihlali oluşturduğu ve aynı zamanda bu kullanımın TTK 55/1-a-4 bendinin ihlali mahiyetinde haksız rekabet teşkil ettiği sonuç ve kanaatine varılarak davanın kabulü gerekmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davacıların davasının KABULÜNE, davacıların hak sahibi oldukları "........" isimli oyunun ayırt edilemeyecek kadar benzeri olan "........" isimli oyunu üretip, ticari manada piyasaya sürmek suretiyle davalıların davacıların bu eser üzerindeki haklarına tecavüz ve haksız rekabette bulunduklarının tespitine, tecavüzün önlenmesine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, tecavüze konu davalılara ait "........" ya da başka isimlerle üretmesinin, internet ortamı dahi satmasının, pazarlamasını, tanıtım ve reklamının yapılmasının, ticari olarak elinde bulundurmasının önlenmesine ve durdurulmasına, tecavüze ve haksız rekabete konu davalı ürünlerinin ve tanıtım ve reklam vasıtalarının toplatılarak imhasına,
2-Karar kesinleştiğinde masrafı davalılardan alınarak hüküm özetinin ülke çapında yayınlanan trajı en yüksek üç gazetenin birinde ilanına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL ilam harcından, 80,70 TL peşin harcın mahsubu ile, 346,90 TL bakiye karar harcının, davalılardan müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalılardan alınarak davacılara verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 161,40 TL harç gideri, 1.280,00 TL tebligat - tezkere masrafı ve 13.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 14.941,40 TL yargılama giderinin, davalılardan alınarak davacılara verilmesine,
6-Davalılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,
7-Karar kesinleştiğinde harcanmayan avansın ilgilisine iadesine,
8-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı.26/11/2024
Katip ......
✍e-imzalıdır
Hakim .....
✍e-imzalıdır